Rechters & wetten

rechtes en wettenRechters werken dagelijks met wetten, maar maken die niet zelf. Ze krijgen een zaak voorgelegd en toetsen die vervolgens aan de wet. De uitspraak die zij uiteindelijk doen, komt tot stand door verschillende factoren in overweging te nemen. De factoren die gewicht in de schaal leggen zijn:

De Nederlandse Grondwet
De Nederlandse Grondwet is een uitzonderlijke wet. De Grondwet vormt de basis voor alle andere, uitgewerkte wetten waaraan alle Nederlanders zich moeten houden. Alle belangrijkste rechten en plichten van burgers en overheid zijn in de Grondwet opgenomen. Denk aan vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst. In het tweede deel van de Grondwet staat hoe het bestuur van Nederland eruit moet zien.

Nederlands recht
Een rechter is verplicht zich te houden aan Nederlandse wetten. Die wetten zijn gemaakt door regering en parlement. Maar ook provincies en gemeenten werken regels uit waaraan alle Nederlanders zich moeten houden.

Internationale verdragen
Een Nederlandse rechter is verplicht zich aan internationale verdragen te houden. De regelgeving van de Europese Unie speelt een belangrijke rol in het Nederlandse rechtssysteem. Het kan voorkomen dat er tegenstrijdigheden bestaan tussen de nationale wetten en de internationale verdragen. Is de Nederlandse Grondwet is opgenomen dat de internationale verdragen aan het langste eind trekken.

Jurisprudentie
Een rechter kan niet al het recht terug vinden in de Nederlandse wet. De rechter houdt ook rekening met jurisprudentie. Bij jurisprudentie gaat het over uitspraken die eerder door rechters zijn gedaan in zaken die lijken op de zaak die hem is voorgelegd. De eerdere gevallen kan de rechter als richtlijn gebruiken, maar hij mag er ook van afwijken.

Andere achtergronden
Nederlandse rechters houden rekening met de opvatting van andere culturen over wat wel en niet kan. Daarbij speelt de persoonlijke overtuiging van een rechter geen rol. Rechters zijn onafhankelijk en onpartijdig.

In deze brochure vind je een goede, bondige uitleg van hoe de rechtspraak in Nederland precies werkt.